چک رمزدار اولین باری که دستم رسید، حس کردم یه جور خیال راحت تو مشتمه. راستش رو بخوای، اون موقعها هنوز نمیدونستم دقیقاً چیه، ولی کمکم که تو حسابوکتابها غرق شدم و با کاسبا و شرکتها کار کردم، فهمیدم این تیکه کاغذ کوچیک، خیلی حرفا برای گفتن داره. من، مثل شما که داری این متن رو میخونی، هر روز با چک سر و کار دارم. یا پشت دخل یه مغازهام، یا پای یه سیستم حسابداری، و خوب میدونم وقتی پای پول وسطه، اطمینان حرف اول رو میزنه.
این حرفا نه از توی کتاب دراومده، نه از پشت میز مدیرعاملا. از دل کاره، از کف بازاره. از شبایی که واسه یه برگ چک گمشده، خیابونارو زیر پا میذاشتم، یا روزایی که یه اشتباه کوچیک تو نوشتن چک، یه عالمه دردسر درست میکرد.
تو این متن میخوام دربارهی چک رمزدار حرف بزنم؛ ولی نه رسمی و خشک، همونجوری ساده و خودمونی که خودمون با هم حرف میزنیم. میخوام بگم این چک به چه درد کاسب میخوره، چطوری باید نوشتش، کی باید گرفتش و چیکار کنه که خیال صادر کننده و طرف مقابل راحت باشه. پس اگه با چک سر و کار داری، این چند دقیقه رو با من همراه باش.
صفر تا صد چک رمزدار و چک تضمین شده به زبون ساده
چک رمزدار چیه؟
چک رمزدار یه نوع چک بانکیه که خود بانک صادرش میکنه، نه مشتری. پولش از قبل تو حسابه و موقع صدور از حساب برداشت میشه، پس برگشتی نداره. روش یه رمز داره که فقط با اون میشه نقدش کرد، برای همین امنیتش بالاست. معمولاً تو معاملات بزرگ یا وقتی دو طرف همدیگه رو نمیشناسن، استفاده میشه تا خیال همه راحت باشه.
کاجا ها استفاده میشه؟
چک رمزدار بیشتر تو معاملات بزرگ و مهم استفاده میشه؛ مثلاً وقتی شرکتها دارن جنسهای عمده میخرن یا میفروشن، تو قراردادهای ملکی یا خرید و فروش ماشین، و حتی تو خرید و فروشهای بین تجار که همدیگه رو کامل نمیشناسن. چون این چک امنتره و پولش حتماً هست، خیالشون راحتتره. خلاصه هر جایی که مبلغ بالا باشه و طرفین بخوان ریسک برگشت خوردن چک رو حذف کنن، چک رمزدار بهترین گزینهست.
چطوری صادر میشه؟
اول میری بانک با کارت شناساییت و پولی که میخوای چک براش صادر کنی.
یه فرم کوچیک میدن که باید اطلاعاتی مثل مبلغ چک، اسم کسی که قراره چک رو بگیره و اگه چک بینبانکیه اسم بانکش رو پر کنی.وقتی فرم رو پر کردی، بانک پول رو ازحسابت کم میکنه و یه چک چاپی بهت میده.
یه رمز مخصوص هم بهت میدن که باهاش چک فعال میشه و تو هم کارمزد صدور رو پرداخت میکنی.
کار سادهایه، فقط کافیه مدارکت رو ببری و فرم رو درست پر کنی، بانک بقیهاشو انجام میده.
چطوری وصول میشه؟
وقتی چک رو گرفتی، میری بانک، همون بانکی که چک رو صادر کرده یا بانک مقصد، چک رو تحویل میدی.
بانک اول رمز چک رو چک میکنه ببینه درست باشه و اطلاعاتش اوکی باشه.
بعدش یه نگاهی به کارت شناسایی تو میاندازه تا مطمئن بشه واقعاً صاحب چک تویی.
اگه همه چی درست بود، بانک پول رو به حسابت واریز میکنه. معمولاً این کار تا حوالی ساعت ۱۳ تو روزهای کاری انجام میشه.
همین، خیلی راحت و بدون دردسر!
چطوری باید باطلش کرد یا در صورت گم کردن چک رمزدار باید چه کار کنم؟
اگه بخوای چک رمزدار رو باطل کنی، اول باید اصل چک رو برداری و بری بانک صادرکننده.
اونجا میگی میخوای چکتو باطل کنی. بانک بعد از اینکه قضیه رو بررسی کرد، پولش رو دوباره میذاره تو حسابت.
حالا اگه چک گم شد یا دزدیدن، باید سریع به بانک اطلاع بدی تا بانک جلوی پرداخت رو بگیره.
بعدش تا یه هفته فرصت داری بری پیش مراجع قضایی و یه گواهی مفقودی بگیری و به بانک نشون بدی.
یه نکته هم اینه که چون چک رمزدار رو میتونن منتقل کنن، اگه گمش کنی یا دزدیده بشه، ریسک بیشتری داره نسبت به چکهای بینبانکی یا تضمینشده. پس حسابی مراقبش باش!
چک رمز دار بانکی چیه؟
چک رمزدار بانکی یه نوع چکه که بانک به درخواست مشتری صادر میکنه. مبلغش مستقیم از حساب صادرکننده کم میشه و بانک پرداختش رو تضمین میکنه. این چکها معمولاً تو شعب بانک صادرکننده قابل نقد کردن هستن، اما چون قابل انتقالن، اگه گم بشن یا دزدیده بشن، ممکنه ریسک سوءاستفاده داشته باشن. برای انتقال وجه داخل همون بانک خوبه، ولی برای انتقال بین بانکها، چک بینبانکی امنتره.
چک رمزدار بین بانکی چیه؟
چک رمزدار بین بانکی یه چک ویژهست که میتونی باهاش پول رو بین بانکهای مختلف جابهجا کنی. یعنی مثلا اگه حسابت تو بانک «الف» باشه، ولی میخوای پول رو به حساب کسی تو بانک «ب» بفرستی، این چک به کارت میاد.
این چک هم رمز داره که امنیتش رو بالا میبره و فقط کسی که رمز رو داره میتونه اون رو نقد کنه. برخلاف چک رمزدار بانکی که فقط تو همون بانک قابل وصول بود، این نوع چک تو بانکهای مختلف هم قابل استفاده است.
خیالت راحت باشه، چون پول از حساب صادرکننده کسر میشه و بانکها با هم هماهنگ میکنن که وجه به حساب گیرنده منتقل بشه.
خلاصه اینکه چک رمزدار بین بانکی برای جابهجایی پول بین بانکهای مختلف ساخته شده و امنیت بیشتری هم داره.
چک تضمینشده (جدید) چیه؟
چک تضمینشده یه مدل جدید از چکه که بانک به درخواست مشتری صادر میکنه و پولش کاملاً تضمین شدهست. یعنی وقتی بانک این چک رو صادر میکنه، مبلغش رو از حساب صادرکننده کم میکنه و نگه میداره تا مطمئن بشه چک قابل پرداخت هست.
اینطوری گیرنده چک مطمئن میشه که حتماً پول به حسابش میره و دیگه نگران برگشت خوردن چک نیست.
چک تضمینشده معمولاً امنیت بالایی داره و برای معاملات بزرگ یا زمانی که میخوای خیالت راحت باشه، خیلی خوبه.
یه جورایی مثل یه تضمین رسمی از بانک برای پرداخت وجه چکه.
امنیت کدوم چک بالا بیشتره؟
چک رمزدار بانکی: فقط برای انتقال پول توی همون بانک مناسبه. چون قابل انتقاله، اگه گم بشه یا دست کسی بیفته، ممکنه سوءاستفاده بشه. برای کسایی که دستهچک ندارن خوبه ولی امنیتش از بقیه کمتره.
چک رمز دار بینبانکی: برای انتقال پول بین بانکهاست و امنیتش بهتر از چک رمزدار بانکیه چون بانکها با هم هماهنگ میکنن و روندش رسمیتره.
چک تضمینشده (جدید): امنترین چک بین این سه تاست. چون جایگزین چک رمزدار شده و با سامانه صیاد یکپارچه شده، شفافیت و کنترل بیشتری داره و تقریبا دیگه نگرانی بابت برگشت خوردن یا سوءاستفاده نیست.
پس اگر دنبال بیشترین امنیت هستی، چک تضمینشده گزینه بهتریه.
میشه چک رمزدار رو آنلاین استعلام کرد؟
هنوز برای استعلام چک رمزدار سامانه آنلاین کامل وجود نداره. برای اینکه وضعیت چک رمزدار رو بفهمی باید حضوری به شعبه بانک صادر کننده بری و ازشون بخوای برات استعلام بگیرن. یعنی فعلاً راه غیرحضوری برای استعلام چک رمزدار نیست.
سقف مبلغ چک رمزدار چقدره؟
قانون بانک مرکزی سقف مشخصی برای چک رمزدار تعیین نکرده، یعنی میتونی هر مبلغی که بخوای چک رمزدار بگیری. درست مثل چک معمولی هیچ محدودیتی تو مبلغش نداره و بسته به درخواستت بانک صادرش میکنه.
چرا بهتره برای معاملات ملکی از چک رمزدار بین بانکی استفاده کنیم؟
چون چک رمزدار بین بانکی پرداختش از طرف بانک تضمین شده و حتما به حساب شخص گیرنده واریز میشه. به همین خاطر احتمال سوء استفاده و جعل چک خیلی کمتره و خیالت از بابت پرداخت راحتتره.
اگر چک تضمین شده رو دیر نقد کنم چی میشه؟
اگر چک رمزدار رو دیر نقد کنی، مثل چک عادی تاریخ اعتبارش تموم میشه و بانک ممکنه دیگه پول رو پرداخت نکنه. یعنی بعد از مدت اعتبار چک (معمولاً ۶ ماه) بهتره هر چه زودتر برای نقد کردنش اقدام کنی تا مشکلی پیش نیاد.
نتیجه گیری
وقتی پای پول و معامله وسطه، مخصوصاً وقتی با آدمایی سر و کار داری که هنوز اعتماد کامل بینتون نیست، دیگه نمیتونی همهچیز رو بسپری به شانس یا کاغذای بیاعتبار. همونطور که دیدی، چک رمزدار یه ابزار قدرتمند و امنه که اگه درست ازش استفاده بشه، خیلی از دغدغهها و ریسکهای مالی رو کم میکنه.
اما همین ابزار امن هم اگه درست مدیریت نشه—مثلاً گم بشه، دیر نقد بشه یا فراموش کنی کی باید بری بانک—میتونه کلی دردسر درست کنه.
برای همین، اگه مثل من مدام با چک سر و کار داری، داشتن یه دستیار دیجیتال که حواسش به تاریخها، یادآوریها و جزئیات هر چک باشه، واقعاً غنیمته. من از نرمافزار چک من استفاده میکنم؛ یه اپلیکیشن کاربردی که همهی چکهامو توش ثبت میکنم، زمان نقد کردنشون رو یادآوری میکنه، و کمک میکنه چیزی از قلم نیفته. با چک من، خیالم راحته که حتی تو شلوغترین روزام، هیچ چکی رو از دست نمیدم.
