چک برگشت خورد… اون لحظه که پیامش اومد، فقط زل زده بودم به گوشی و با خودم میگفتم “ای وای! حالا چی کار کنم؟” اصلاً حس خوبی نیست، مخصوصاً وقتی میدونی پشت اون چک کلی قول و قرار بوده. شاید الان تو هم تو همین موقعیتی و ذهنت پر از نگرانیه. ولی بذار یه چیزی رو از تجربه خودم بهت بگم: این آخر راه نیست. راههایی هست که میتونی باهاشون سوء اثر چک برگشتی رو برطرف کنی و همهچی رو جمع و جور کنی. اگه دوست داری بدونی چطور میتونی دوباره اعتبارتو برگردونی، حتما ادامهی این مطلبو بخون. قراره خیلی ساده و بیدردسر راهشو با هم مرور کنیم.
راه های طلایی رفع سوء اثر چک بی محل
چک برگشتی چیه؟
چک برگشتی یعنی چکی که وقتی طرف میبره بانک تا پولشو بگیره، بانک میگه موجودی نداره یا یه مشکلی توش هست و نمیتونه پرداختش کنه. بعدشم یه برگه میده به اسم گواهی عدم پرداخت. خلاصه اون چک میره جزو برگشتیها و اگه درستش نکنی، ممکنه کلی دردسر برات درست شه.
سوء اثر چک برگشتی یعنی چی؟
سوء اثر چک برگشتی یعنی اون اثر منفیای که چک برگشتی روی حساب و اعتبارت میذاره. وقتی یه چک برگشت میخوره، توی سیستم بانک مرکزی ثبت میشه و تا زمانی که برطرفش نکنی، اسم و مشخصاتت میمونه تو لیست کسایی که چک برگشتی دارن.
حالا این سوء اثر باعث میشه:
نتونی دسته چک جدید بگیری
اعتبارت پیش بانکها و حتی آدمها خراب شه
بعضی خدمات بانکی برات محدود شه
ولی خبر خوب اینه که میتونی با چند تا کار ساده سوء اثر رو رفع کنی و دوباره اعتبارتو برگردونی. تو ادامه برات کامل توضیح میدم چطوری.
چک بی محل یعنی چی؟
چک بیمحل یعنی چکی که وقتی میبرنش بانک برای نقد شدن، تو حسابش به اندازهی مبلغ چک پول نیست. به زبون سادهتر، چکیه که “پشتوانهی مالی” نداره. به همین خاطر بانک نمیتونه پرداختش کنه و میزنه برگشت خورده.
مثلاً فرض کن یکی یه چک ۱۰ میلیونی بهت داده، ولی تو حسابش فقط ۲ میلیون تومن هست. بانک اون ۱۰ میلیون رو نداره بده، پس چک میشه “بیمحل” و بهت یه برگهی گواهی عدم پرداخت میده. همین چک بیمحل میتونه باعث بشه چک برگشتی ثبت شه و دردسر درست کنه.
رتبه اعتباری چه ربطی به چک بی محل داره و کجا استفاده میشه؟
چک برگشتی باعث میشه رتبه اعتباریات پایین بیاد چون نشون میده تعهدات مالیات رو درست انجام ندادی. این رتبه برای گرفتن وام، دستهچک یا حتی قراردادهای مالی خیلی مهمه و اگه پایین باشه کارهات سختتر میشه.
در سامانه چک صیادی چک بی محل هم ثبت میشه؟
آره، تو سامانه چک صیادی همه چکهایی که برگشت میخورن، از جمله چک بیمحل، ثبت میشن. یعنی وقتی چکت به خاطر نداشتن پول برگشت میخوره، این موضوع میره تو اون سامانه و برای صاحب چک دردسر درست میکنه. مثلاً تا وقتی سوء اثرش رو درست نکنی، نمیتونی دستهچک جدید بگیری یا کلی کارای بانکیات به دردسر میافته. پس بهتره هر چه زودتر پیگیر رفعش باشی.
مراحل رفع سوء اثر چک برگشتی(بی محل)
باشه، راحت و ساده بگم چطوری سوء اثر چک برگشتی رو از بین ببری:
- اول پول چک رو بریز تو همون حسابی که چک ازش صادر شده.
- برو بانک و بگو پول رو مسدود کنن، یعنی تا وقتی صاحب چک پول رو برداره، این پول کنار بمونه.
- اگه لاشه چک برگشتی دستت هست، حتماً بده به بانک.
- اگه لاشه چک گم شده، باید بری دفترخانه و یه رضایتنامه رسمی از صاحب چک بگیری که میگه مشکلی نیست.
- اگه شکایت یا پرونده قضایی بود، باید نامه رسمی بگیری که پرونده بسته شده.
- اگه حکم دادگاه داری که میگه تو مسئول نیستی، به بانک نشون بده.
- اگه هیچ کاری نکردی و سه سال گذشت، خودش سوء اثرش پاک میشه.
بانک هم باید همه اینها رو تو سیستم بانک مرکزی ثبت کنه تا بتونی وضعیت چکهایت رو ببینی.
با این کارا راحت سوء اثر چک برگشتی رو برمیداری و کارت راه میافته!
چه زمانی چک بی محل زندان داره؟
خب، اینو باید بدونی که چک بیمحل خودش بهتنهایی همیشه منجر به زندان نمیشه. اما وقتی شرایط خاصی پیش بیاد، قضیه ممکنه جدیتر بشه. مثلاً:
- اگر چک بیمحل با سوء نیت صادر شده باشه؛ یعنی طرف عمداً پول نداشته ولی چک نوشته باشه
- یا دارنده چک شکایت کیفری کرده باشه و دادگاه حکمی داده باشه
- یا در مواردی که چک جعلی یا تقلبی باشه
توی این موارد ممکنه صدور حکم زندان برای صادرکننده چک بیمحل پیش بیاد. اما قانون جدید بیشتر سعی میکنه مشکلات رو از راههای مالی و حقوقی حل کنه تا زندان.
خلاصه اینکه: چک بیمحل خودش جرم داره ولی زندانش بستگی داره به شرایط و حکم دادگاه.
بین چک بیمحل و سفته، کدوم بیشتر ممکنه باعث زندان بشه و چرا؟
چک بیمحل به خاطر اینکه جنبه کیفری داره، میتونه صاحبش رو بندازه زندان، مخصوصاً وقتی پول چک پرداخت نشده و شکایت کیفری شده باشه. چون چک یه سند تجاری هست که قانون برایش مجازات کیفری گذاشته.
ولی سفته یه تعهدنامه حقوقیه که فقط بار حقوقی داره و مجازات کیفری نداره، یعنی کسی به خاطر سفته زندان نمیره. فقط باید از طریق دادگاه پیگیری حقوقی کنی.
پس خلاصهاش اینه که چک بیمحل بیشتر میتونه توی مسیر کیفری و زندان بیاره ولی سفته بیشتر به درد پیگیری حقوقی میخوره و زندان نداره.
سفته چیه؟
سفته یه کاغذ تعهدیه که وقتی امضا میکنی یعنی قول میدی یه مبلغ مشخص رو در زمان معلوم به کسی که سفته دستشه، پرداخت کنی. خیلی ساده بگم، مثل یه قولنامه مالیه که میگه: «من این پول رو موقعی که خواستی، بهت میدم.»
برخلاف چک که یه جور پرداخت فوری و دستور بانکیه، سفته بیشتر یک تعهد حقوقیه و معمولاً وقتی پول نداری یا میخوای به زمان بعد پرداخت کنی، از سفته استفاده میشه.
خیلیها ازش برای تضمین پرداخت یا بهعنوان ضمانت تو معاملات استفاده میکنن.
وقتی چک برگشت بخوره صاحب چک چکار می تونه بکنه؟
- شکایت کیفری (اگه شرایطش باشه)
- دعوای حقوقی (مثل مطالبه وجه)
- اقدام از طریق اجرای ثبت (برای توقیف اموال)
- صدور اجراییه از اجرای احکام (فقط برای چک صیادی)
در چه صورت چک بی محل مجازات کیفری(زندان) داره؟
- وقتی موجودی حساب موقع تاریخ چک کافی نباشه.
- صادرکننده بدون دلیل قانونی به بانک بگه پولو نده.
- امضای چک با امضای اصلی یکی نباشه یا عمدی اطلاعات رو اشتباه بزنه.
- حساب مسدود بوده و با علم به اون چک بده.
چه مدل چک های بی محلی مجازات کیفری ندارن؟
چک تضمینی، مسافرتی، سفیدامضا، بدون تاریخ، شرطدار یا بابت تضمین وام یا معامله.
مجازات چک برگشتی بر اساس مبلغش چجوریه؟
- زیر ۱ میلیون تومان: تا ۶ ماه حبس
- ۱ تا ۵ میلیون تومان: ۶ ماه تا ۱ سال حبس
- بالای ۵ میلیون تومان: ۱ تا ۲ سال حبس + ۲ سال ممنوعیت دستهچک
اگه از ی حساب مسدود چک بکشیم مجازات داره؟
آره صد در صد.اگه چک از حساب مسدود صادر بشه، حتی بدون توجه به مبلغ، حداکثر مجازات در انتظار صادرکنندهست.
نتیجه گیری
چک برگشتی اولش استرس داره، ولی واقعاً قابل حل شدنه. من خودم با واریز پول، گرفتن رضایت یا طی شدن زمان قانونی تونستم سوء اثرش رو رفع کنم.تو هم می تونی فقط تلاش کن راه حل های بالا اجرا کنی.در انتها ازت می خوام اگه تجربه ای مثل مال من داشتی با کاربر های حرفه ای نرم افزار یاد آور چک من در میون بذار.
