یکی از دغدغههایی که ممکنه برای هر کدوم از ما پیش بیاد، اینه که دستهچکمون گم بشه، یا خدای نکرده سرقت بشه. قانونگذار برای این شرایط، راهکاری رو توی ماده 14 قانون چک در نظر گرفته. این ماده به شما اجازه میده تا در صورت سرقت، جعل یا گم شدن چک، جلوی پرداخت پول رو بگیرید. حالا اگه میخواید بدونید چطوری میتونید این کار رو انجام بدید، با ما همراه باشید.
معرفی کامل حقوقی ماده 14 قانون چک به زبان ساده

چک ام گم شده چطوری جلو سوء استفاده ازش رو بگیرم؟
خیلی متاسفم که این اتفاق براتون افتاده. اما جای نگرانی نیست. طبق ماده 14 قانون چک میتونید خیلی سریع جلوی سوء استفاده از چک گمشدهتون رو بگیرید.
این کار چند مرحله ساده داره که باید انجام بدید:
۱. فوری به بانک مراجعه کنید: در اولین فرصت به شعبه بانکی که چک رو صادر کردید، برید.
۲. درخواست کتبی بدید: یک درخواست کتبی بنویسید و به بانک بگید که چک شما مفقود شده و ازشون بخواهید که جلوی پرداختش رو بگیرن. بانک بعد از احراز هویت شما، به صورت موقت پرداخت چک رو متوقف میکنه.
۳. ثبت شکایت کنید: حداکثر تا یک هفته بعد از اینکه به بانک دستور عدم پرداخت دادید، باید به مراجع قضایی (مثل دادسرا) مراجعه و شکایت کنید که چکتون گم شده. ۴. مدارک رو به بانک ببرید: یک کپی از برگه ثبت شکایت یا دستور دادگاه رو به بانک تحویل بدید. این کار باعث میشه دستور عدم پرداخت چک، دائمی بشه و کسی نتونه از چک گمشده شما استفاده کنه.
این مراحل رو حتماً سریع انجام بدید تا خیالتون راحت باشه. اگه سوال دیگهای دارید، در خدمتتون هستم.
چک گمشده از دید دادگاه چه چکی است؟

چک گمشده از نظر قانونی، وضعیت مشابهی با چکهای سرقتی یا جعلی داره. در واقع، مهم نیست که چک از دست شما گم شده، دزدیده شده یا با کلاهبرداری از شما گرفته شده؛ در تمام این موارد، مبنای قانونی برای جلوگیری از پرداخت پول وجود داره. دادگاه با استناد به ماده 14 قانون چک، به شما اجازه میده که جلوی سوءاستفاده رو بگیرید و اثبات کنید که چک به ناحق دست فردی افتاده.
در این شرایط، شما باید با مراجعه به دادگاه، گم شدن چک رو ثابت کنید تا دستور عدم پرداخت صادر بشه و جلوی نقد شدن اون گرفته بشه.
چطروی به دادگاه ثابت کنم چکم گم شده؟
برای اینکه گم شدن چک رو در دادگاه ثابت کنید، باید یک سری اقدامات قانونی رو انجام بدید. دادگاه به صرف ادعای شما حکم نمیده و نیاز به مدارک و مستندات رسمی داره.
مراحل اثبات گم شدن چک در دادگاه
- شکایت در دادسرا: اولین و مهمترین قدم اینه که فوراً به دادسرای محل یا نزدیکترین کلانتری مراجعه کنید و گزارشی مبنی بر گم شدن چک یا سرقت اون ثبت کنید. این شکایت، یک مدرک رسمی ایجاد میکنه که نشان میده شما در اولین فرصت، این موضوع رو به مراجع قانونی اعلام کردید.
- دریافت دستور قضایی: پس از ثبت شکایت، دادگاه یا دادسرا یک دستور رسمی برای عدم پرداخت وجه چک به شما میده. این دستور، قویترین مدرک شما برای ارائه به بانک و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالیه.
- ارائه مستندات به دادگاه: در ادامه روند قضایی، باید مدارک زیر رو به دادگاه ارائه بدید تا ادعای شما اثبات بشه:
- کپی برابر اصل دستور عدم پرداخت: این دستور رو از دادسرا یا دادگاه دریافت میکنید.
- کپی شکایت: نسخهای از شکواییهای که در دادسرا ثبت کردید.
- شهادت شهود (در صورت وجود): اگر شاهدی دارید که از گم شدن چک اطلاع داره، میتونید از شهادتش استفاده کنید.
- مدارک مربوط به معامله: اگه این چک بابت یک معامله خاص بوده، مثل فاکتور خرید، قرارداد یا هر مدرکی که نشون بده چک از دست شما خارج شده، میتونه به دادگاه کمک کنه.
در واقع، شما با ارائه این مدارک رسمی به دادگاه نشون میدید که از لحظه مطلع شدن از گم شدن چک، اقدامات قانونی رو برای جلوگیری از سوءاستفاده انجام دادید و ادعای شما کاملاً جدی و مستنده.
فردی که چک برام صادر کرده ادعا کرده چک دزدیده شده چطوری حقم رو بگیرم؟
اگه صادرکننده چک به دروغ ادعا کرده که چک دزدیده شده تا جلوی پرداختش رو بگیره، قانون از شما به عنوان دارنده واقعی چک حمایت میکنه.
مراحل پیگیری و احقاق حق شما:

- اعتراض به بانک:
- وقتی برای نقد کردن چک به بانک میرید، بانک به شما میگه که دستور عدم پرداخت صادر شده. در این مرحله، از بانک گواهی عدم پرداخت رو بگیرید که علت اون رو “دستور صادرکننده به دلیل سرقت” ذکر کرده باشه. این گواهی، مدرک اصلی شما برای مراجعه به دادگاهه.
- شکایت علیه صادرکننده:
- با در دست داشتن گواهی عدم پرداخت، به مراجع قضایی (دادگاه یا دادسرا) مراجعه کنید و شکایتی با عنوان “اثبات خلاف واقع بودن دستور عدم پرداخت” یا “شکایت کیفری بابت صدور دستور خلاف واقع” علیه صادرکننده چک مطرح کنید.
- در این شکایت، باید ثابت کنید که شما دارنده واقعی و قانونی چک هستید.
- اثبات حقانیت شما:
- شما باید به دادگاه ثابت کنید که ادعای صادرکننده دروغ بوده و چک به صورت قانونی به دست شما رسیده است. برای این کار، مدارک زیر به شما کمک میکنه:
- قرارداد یا سند معامله: اگه چک بابت خرید کالا، خدمات یا بدهی به شما داده شده، ارائه قرارداد، فاکتور یا هرگونه سند معامله، حقانیت شما رو ثابت میکنه.
- شهود: اگه افرادی در زمان دریافت چک از صادرکننده حضور داشتند، میتونید از شهادت اونها استفاده کنید.
- مدارک بانکی: گردش حساب یا مدارک دیگه که نشون میده معاملهای بین شما و صادرکننده صورت گرفته.
- شما باید به دادگاه ثابت کنید که ادعای صادرکننده دروغ بوده و چک به صورت قانونی به دست شما رسیده است. برای این کار، مدارک زیر به شما کمک میکنه:
پیامدهای دروغ صادرکننده:
طبق ماده 14 قانون چک، اگه در دادگاه ثابت بشه که ادعای صادرکننده چک دروغ بوده، اون فرد علاوه بر اینکه باید تمام خسارتهای وارد شده به شما رو جبران کنه، به مجازات حبس ناشی از صدور چک بلامحل هم محکوم میشه.
این فرآیند به شما کمک میکنه تا نه تنها پولتون رو دریافت کنید، بلکه صادرکننده هم به خاطر اقدام غیرقانونی خودش مجازات بشه.
توقیف حساب بانکی طبق ماده 14؛ چه زمانی انجام میشود؟
ببینید، ماده 14 فقط برای اینه که جلوی پرداخت یه دونه چک خاص رو بگیرید، نه اینکه کل حساب بانکی رو ببندید.
وقتی صادرکننده چک ادعا میکنه که چک گم یا دزدیده شده، بانک فقط همون مبلغ چک رو تو حسابش نگه میداره و بلاک میکنه. در واقع، فقط جلوی پول همون یه دونه چک رو میگیره تا تکلیفش معلوم بشه.
اما اینکه کل حساب بانکی یه نفر رو ببندید، یه داستان دیگه است و باید حتماً با حکم دادگاه انجام بشه. یعنی شما اول باید به دادگاه شکایت کنید و حقانیت خودتون رو ثابت کنید. بعد از اینکه دادگاه حکم نهایی رو صادر کرد، میتونید از دادگاه بخواهید که برای گرفتن پولتون، حساب صادرکننده چک رو مسدود کنه. پس، اول باید دوندگیهای قانونی رو انجام بدید و حکم دادگاه رو بگیرید، بعد میتونید کل حسابش رو ببندید.
ماده 14 در قانون جدید چک ۱۳۹۷ چه تغییری کرده؟
در قانون جدید، با توجه به راهاندازی سامانه صیاد، گواهی عدم پرداخت چک به دلیل دستور عدم پرداخت (یعنی توقف پرداخت چک به خاطر سرقت یا گم شدن) دیگر سوء اثر محسوب نمیشود.
این یعنی اگر صادرکننده چک به دلیل مفقودی یا سرقت، دستور عدم پرداخت بدهد و گواهی عدم پرداخت صادر شود، این موضوع باعث نمیشود که فرد در سیستم بانکی بدحساب تلقی شود و نتواند خدمات بانکی دیگر مانند گرفتن تسهیلات را دریافت کند.
کلام آخر:
ببین، گم شدن یا سرقت چک میتونه استرسزا باشه، اما وقتی قانون پشتت باشه و راهکارها رو بلد باشی، خیلی راحت میتونی جلوی هر سوءاستفادهای رو بگیری. مهم اینه که سریع عمل کنی و مراحل قانونی رو دقیق پیش ببری. 😉 حالا اگه میخوای دیگه هیچ وقت توی مدیریت چکهات به دردسر نیفتی، پیشنهاد میکنم از نرمافزار چک من برای مدیریت کامل چکهات استفاده کنی. برای راسگیری و محاسبات دقیق هم میانچک حسابی به کارت میاد. با این دوتا ابزار خیالت راحتتر از همیشه میشه.
